Amoniac (NH₃) và Muối Amoni

1. Cấu tạo phân tử Amoniac (NH₃)

Phân tử amoniac có cấu tạo hình chóp tam giác, nguyên tử N ở đỉnh liên kết với 3 nguyên tử H ở đáy. Trên nguyên tử N còn một cặp electron tự do chưa tham gia liên kết, chính cặp electron này quyết định tính bazơ của NH₃.

2. Tính chất vật lý của Amoniac

Amoniac (NH₃) là chất khí không màu, có mùi khai và xốc đặc trưng, nhẹ hơn không khí. NH₃ tan cực kỳ nhiều trong nước (1 lít nước hòa tan được 800 lít NH₃).

3. Tính chất hóa học của Amoniac

Amoniac có hai tính chất hóa học cơ bản: Tính bazơ yếu (do cặp e tự do trên N) và Tính khử mạnh (do N có số oxi hóa cực tiểu -3).

3.1. Tính bazơ yếu

• Tác dụng với nước: Tạo dung dịch amoniac có tính kiềm yếu, làm quỳ tím hóa xanh, phenolphthalein hóa hồng.
  NH₃ + H₂O ⇌ NH₄⁺ + OH^–
• Tác dụng với axit: Tạo thành muối amoni (phản ứng tạo khói trắng với khí HCl).
  NH₃ + HCl ⟶ NH₄Cl (khói trắng)
• Tác dụng với dung dịch muối: NH₃ tác dụng với dung dịch muối của nhiều kim loại tạo thành kết tủa hiđroxit.
  3NH₃ + 3H₂O + AlCl₃ ⟶ Al(OH)₃↓ + 3NH₄Cl

3.2. Tính khử

Amoniac cháy trong oxi với ngọn lửa màu vàng, tạo ra khí N₂ và H₂O. Nó cũng khử được nhiều oxit kim loại (như CuO) thành kim loại tự do.

4NH₃ + 3O₂ ⟶ 2N₂ + 6H₂O (t^o)

4. Muối Amoni

Muối amoni là tinh thể ion gồm cation NH₄⁺ và anion gốc axit. Các muối amoni (như NH₄Cl, NH₄NO₃) đều dễ tan trong nước, điện li hoàn toàn ra ion.

Tính chất nổi bật: Muối amoni rất dễ bị nhiệt phân hủy. Khi đun nóng muối amoni, nó thường phân hủy thành NH₃ và các chất khí khác (ví dụ NH₄Cl bị nhiệt phân tạo ra NH₃ và HCl bay lên, chạm vùng lạnh lại kết hợp thành khói trắng, gọi là hiện tượng thăng hoa giả).