Hóa học và vấn đề Xã hội, Môi trường

1. Hóa học với Nông nghiệp và Lương thực

Dân số thế giới tăng chóng mặt đòi hỏi sản lượng lương thực khổng lồ. Hóa học đã tạo ra cuộc “Cách mạng Xanh”:

• Phân bón hóa học: Tổng hợp Amoniac (NH₃) từ không khí để sản xuất phân Đạm, cung cấp phân Lân, Kali giúp tăng năng suất cây trồng gấp nhiều lần so với canh tác truyền thống.
• Thuốc bảo vệ thực vật: Chế tạo thuốc diệt cỏ, diệt nấm, trừ sâu bệnh, chất kích thích tăng trưởng giúp bảo vệ mùa màng. (Tuy nhiên nếu lạm dụng sẽ gây tồn dư hóa chất độc hại trong thực phẩm).
• Công nghiệp chế biến thực phẩm: Sử dụng các chất phụ gia (an toàn) để bảo quản, tạo màu, tạo hương vị, đồ hộp giúp thức ăn giữ được lâu hơn và dễ phân phối toàn cầu.

2. Hóa học với Y tế và Chăm sóc Sức khỏe

Hóa học hữu cơ và Hóa dược là cứu cánh của nhân loại trước bệnh tật.

• Tổng hợp thuốc chữa bệnh: Aspirin (giảm đau), Thuốc kháng sinh (Penicillin), Thuốc điều trị ung thư, Thuốc kháng virus. Nhờ thuốc hóa dược, tuổi thọ trung bình của con người đã tăng vọt trong thế kỷ 20.
• Chất gây nghiện và Ma túy (Mặt trái): Hóa học phân tích giúp phát hiện ma túy (morphin, heroin, ma túy đá), nhưng đồng thời các tội phạm cũng lợi dụng hóa học để điều chế các chất ma túy tổng hợp tàn phá xã hội.

3. Hóa học và Vấn đề Môi trường

Sự phát triển công nghiệp hóa chất cũng để lại hệ lụy nặng nề cho môi trường. Hóa học Xanh đang là xu hướng tất yếu để giải quyết các vấn đề này.

• Ô nhiễm không khí: Các khí thải CO₂ (hiệu ứng nhà kính), SO₂, NO_x (gây mưa axit), CFC (thủng tầng ozon). Hóa học cung cấp giải pháp hấp thụ khí thải bằng tháp dung dịch kiềm trước khi xả ra môi trường.
• Ô nhiễm nguồn nước: Nước xả thải từ nhà máy nhuộm, xi mạ chứa ion kim loại nặng cực độc (Pb, Hg, Cd). Phương pháp hóa học (kết tủa tạo muối không tan, trao đổi ion) được dùng để xử lý nước thải công nghiệp.
• Ô nhiễm rác thải nhựa: Rác thải nilon phải mất hàng trăm năm để phân hủy. Hóa học đang tích cực nghiên cứu vật liệu Nhựa sinh học (Bioplastic) có khả năng phân hủy hoàn toàn trong đất để thay thế nhựa từ dầu mỏ.