Crom (Cr) và Hợp chất của Crom (Cr II, III, VI)

1. Kim loại Crom (Cr)

Crom (Cr) ở ô số 24, nhóm VIB. Cấu hình electron đặc biệt: [Ar] 3d⁵ 4s¹ (Bán bão hòa sớm để đạt độ bền). Crom là kim loại màu trắng bạc, cứng nhất trong tất cả các kim loại (chỉ thua kim cương), thường được dùng để mạ lên sắt bảo vệ chống gỉ và tạo vẻ sáng bóng.

Giống như Nhôm và Sắt, Crom bị thụ động hóa trong HNO₃ đặc nguội và H₂SO₄ đặc nguội.

Crom tác dụng với phi kim (Cl₂, O₂) ở nhiệt độ cao sinh ra hợp chất Cr(III). Tác dụng với axit loãng (HCl) sinh ra muối Cr(II).

2. Hợp chất của Crom(II) – Tính khử đặc trưng

• CrO (Oxit bazơ): Màu đen, tác dụng với HCl tạo CrCl₂.
• Cr(OH)₂ (Bazơ): Kết tủa màu vàng nâu.
• Muối Cr²⁺: Có tính khử rất mạnh, dễ bị oxi hóa bởi O₂ không khí chuyển thành Cr³⁺. (CrCl₂ + O₂ + HCl ⟶ CrCl₃ + H₂O).

3. Hợp chất của Crom(III) – Tính Lưỡng tính

Hợp chất Cr(III) có tính chất cực kỳ giống với hợp chất của Nhôm.

• Cr₂O₃: Oxit lưỡng tính màu lục thẫm, dùng làm chất tạo màu lục cho đồ gốm, sứ.
• Cr(OH)₃: Kết tủa nhầy màu lục nhạt, là hiđroxit lưỡng tính. Tác dụng với NaOH tạo ra muối natri cromit (NaCrO₂) tan trong nước giống hệt Al(OH)₃.
• Trong môi trường kiềm, muối Cr(III) có tính khử mạnh, dễ bị oxi hóa (bởi Br₂/NaOH) lên Cr(VI).

4. Hợp chất của Crom(VI) – Tính Oxi hóa rất mạnh

• CrO₃ (Oxit axit): Chất rắn màu đỏ thẫm. Nó là một chất oxi hóa cực mạnh, nhiều chất hữu cơ (như ancol, lưu huỳnh, photpho) sẽ bốc cháy khi tiếp xúc với CrO₃. Phản ứng với nước tạo ra hỗn hợp 2 axit: Axit cromic (H₂CrO₄) và Axit đicromic (H₂Cr₂O₇).
• Muối Cromat (CrO₄^2-): Có màu VÀNG CHANH (tồn tại trong môi trường bazơ).
• Muối Đicromat (Cr₂O₇^2-): Có màu DA CAM (tồn tại trong môi trường axit).

Sự chuyển dịch cân bằng (Rất hay thi):
2CrO₄^2- (Vàng) + 2H⁺ ⇌ Cr₂O₇^2- (Da cam) + H₂O