C₂H₂

C₂H₂ (Axetilen / Acetylene) là ankin (hydrocacbon không no chứa 1 liên kết ba C≡C đầu mạch) đơn giản nhất. Phân tử C₂H₂ chứa 1 liên kết σ và 2 liên kết π kém bền, do đó Axetilen tham gia phản ứng cộng (H₂, Br₂, HX, H₂O) theo 2 nấc, phản ứng trùng hợp (đime hóa, trime hóa) và phản ứng thế nguyên tử H linh động ở liên kết ba bằng kim loại (với dung dịch AgNO₃/NH₃ tạo kết tủa vàng nhạt).

1. Thông Tin Tổng Quan về Axetilen (C₂H₂)

2. Tính Chất Hóa Học & Phương Trình Phản Ứng

2.1 Phản ứng Cộng (theo 2 nấc)

1) Cộng Brom (Br₂):

$$CHequiv CH + Br_2 \rightarrow CHBr=CHBr \xrightarrow{+Br_2} CHBr_2-CHBr_2$$

Hiện tượng: Làm mất màu nhanh chóng dung dịch nước Brom.

2) Cộng H₂O (Hydrat hóa tạo Andehit Axetic):

$$CHequiv CH + H_2O \xrightarrow{HgSO_4, 80°C} CH_3CHO$$

2.2 Phản ứng Thế bằng Ion Kim Loại (Nhận biết Ankin-1)

$$CHequiv CH + 2AgNO_3 + 2NH_3 \rightarrow Ag-Cequiv C-Ag\downarrow \text{(vàng,nhạt)} + 2NH_4NO_3$$

Hiện tượng: Xuất hiện kết tủa màu vàng nhạt (Ag₂C₂). Đây là phản ứng đặc trưng nhận biết ankin có liên kết ba đầu mạch (ankin-1).

2.3 Phản ứng Trịme Hóa (Tạo Benzen C₆H₆)

$$3CHequiv CH \xrightarrow{600°C, C} C_6H_6 \quad \text{(Benzen)}$$

3. Điều Chế Axetilen

1) Trong phòng thí nghiệm (Từ Đất đèn CaC₂):

$$CaC_2 + 2H_2O \rightarrow Ca(OH)_2 + C_2H_2\uparrow$$

2) Trong công nghiệp (Nhiệt phân Metan CH₄):

$$2CH_4 \xrightarrow{1500°C, làm,lanh,nhanh} C_2H_2\uparrow + 3H_2\uparrow$$

4. Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

Phản ứng dùng để phân biệt C₂H₂ (Axetilen) và C₂H₄ (Etilen) là gì?

Dẫn hai khí qua dung dịch AgNO₃ trong NH₃: C₂H₂ có liên kết ba đầu mạch nên tạo kết tủa màu vàng nhạt Ag₂C₂; trong khi C₂H₄ không phản ứng (dung dịch giữ nguyên).