C₂H₅OH

C₂H₅OH (Etanol / Ancol Etylic / Cồn) là ancol no, đơn chức, mạch hở đầu tiên học sinh tiếp xúc trong chương trình Hóa học 11 & 12. Etanol chứa nhóm chức hydroxyl (-OH) liên kết với gốc etyl (C₂H₅-). Chất này có phản ứng thế H nhóm -OH với kim loại kiềm (Na, K), phản ứng thế nhóm -OH bằng HX, phản ứng tách nước tạo anken (C₂H₄) hoặc ete (C₂H₅OC₂H₅), phản ứng lên men giấm và phản ứng cháy tỏa nhiều nhiệt.

1. Thông Tin Tổng Quan về Etanol (C₂H₅OH)

2. Tính Chất Hóa Học & Phương Trình Phản Ứng

2.1 Phản ứng thế H của nhóm -OH (với Kim loại kiềm Na, K)

$$2C_2H_5OH + 2Na \rightarrow 2C_2H_5ONa + H_2\uparrow$$

Hiện tượng: Mẫu Na tan dần, có bọt khí H₂ sủi lên chậm hơn nhiều so với Na tác dụng với Nước.

2.2 Phản ứng Thế nhóm -OH bằng HX (HBr, HCl)

$$C_2H_5OH + HBr \xrightarrow{t°} C_2H_5Br + H_2O$$

2.3 Phản ứng Tách Nước (Tùy điều kiện nhiệt độ)

1) Tách nước tạo Anken (ở 170°C, H₂SO₄ đặc):

$$C_2H_5OH \xrightarrow{170°C, H_2SO_4,đặc} C_2H_4\uparrow + H_2O$$

2) Tách nước tạo Ete (ở 140°C, H₂SO₄ đặc):

$$2C_2H_5OH \xrightarrow{140°C, H_2SO_4,đặc} C_2H_5-O-C_2H_5 + H_2O$$

2.4 Phản ứng Oxy Hóa

Oxy hóa không hoàn toàn (tạo Andehit Axetic CH₃CHO):

$$C_2H_5OH + CuO \xrightarrow{t°} CH_3CHO + Cu\downarrow + H_2O$$

Hiện tượng: Bột CuO màu đen chuyển thành kim loại Cu màu đỏ ánh kim, có mùi xốc của andehit.

Lên men giấm (tạo Axit Axetic CH₃COOH):

$$C_2H_5OH + O_2 \xrightarrow{men,giấm, 25-30°C} CH_3COOH + H_2O$$

3. Điều Chế C₂H₅OH

1) Phương pháp sinh học (Lên men tinh bột / đường):

$$(C_6H_{10}O_5)_n \xrightarrow{thủy,phân} C_6H_{12}O_6 \xrightarrow{men,rượu} 2C_2H_5OH + 2CO_2\uparrow$$

2) Phương pháp công nghiệp (Cộng nước vào Etilen):

$$C_2H_4 + H_2O \xrightarrow{H_3PO_4, t°, p} C_2H_5OH$$

4. Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

Cách phân biệt C₂H₅OH (Etanol) và C₆H₅OH (Phenol)?

Dùng dung dịch NaOH hoặc nước Brom: Phenol phản ứng với NaOH (C₆H₅OH + NaOH → C₆H₅ONa + H₂O) và tạo kết tủa trắng 2,4,6-tribromphenol với nước Brom; trong khi C₂H₅OH không phản ứng với cả hai.